کم‌شنوایی آمیخته چیست؟
کم‌شنوایی همیشه تنها یک منشأ ندارد.
در برخی افراد، هم‌زمان دو نوع اختلال در سیستم شنوایی وجود دارد: بخشی از مشکل در انتقال صدا از گوش خارجی یا گوش میانی به گوش داخلی ایجاد شده و بخش دیگر مربوط به گوش داخلی، سلول‌های مویی حلزون یا مسیر حسی‌عصبی شنوایی است.
به این وضعیت کم‌شنوایی آمیخته یا Mixed Hearing Loss گفته می‌شود.
در واقع، Mixed Hearing Loss ترکیبی از یک کم شنوایی انتقالی (Conductive) و یک کم شنوایی حسی‌عصبی(Sensorineural) است. بنابراین، در این نوع افت شنوایی، هم مسیر انتقال مکانیکی صدا و هم عملکرد حسی‌عصبی شنوایی تحت تأثیر قرار گرفته‌اند.
برای مثال، فردی را در نظر بگیرید که به‌دلیل افزایش سن دچار کم‌شنوایی حسی‌عصبی شده است و در ادامه، به یک بیماری گوش میانی یا اختلال دیگری در سیستم انتقال صدا نیز مبتلا می‌شود. در چنین شرایطی، افت شنوایی می‌تواند از نوع آمیخته باشد.
بنابراین، صرفاً وجود یک مشکل موقتی مانند گرفتگی گوش در اثر سرماخوردگی به معنای Mixed Hearing Loss نیست؛ برای تشخیص این نوع افت، باید وجود هر دو مؤلفه انتقالی و حسی‌عصبی در ارزیابی شنوایی مشخص شود.
چه عواملی می‌توانند باعث کم‌شنوایی آمیخته شوند؟
از آنجا که Mixed Hearing Loss از ترکیب دو مؤلفه ایجاد می‌شود، علل آن نیز می‌توانند متفاوت و گاهی متعدد باشند.
علل مؤلفه انتقالی
برخی از مشکلات گوش خارجی و گوش میانی که می‌توانند مؤلفه انتقالی ایجاد کنند عبارت‌اند از:
- تجمع جرم گوش
- بیماری‌ها و التهاب‌های گوش میانی
- تجمع مایع در گوش میانی
- اختلال عملکرد شیپور استاش
- پارگی یا آسیب پرده صماخ
- اختلالات زنجیره استخوانچه‌ای
- اتواسکلروز
علل مؤلفه حسی‌عصبی
در طرف دیگر، عواملی مانند موارد زیر می‌توانند باعث ایجاد مؤلفه حسی‌عصبی شوند:
- افزایش سن و Presbycusis
- مواجهه طولانی‌مدت با صدای شدید
- برخی بیماری‌های گوش داخلی
- برخی داروهای اتوتوکسیک
- عوامل ژنتیکی
- برخی آسیب‌ها و بیماری‌های مرتبط با حلزون و مسیر شنوایی
به همین دلیل، Mixed Hearing Loss یک بیماری واحد نیست؛ بلکه الگوی شنوایی حاصل از هم‌زمانی دو مؤلفه متفاوتاست.
علائم کم‌شنوایی آمیخته چیست؟
علائم Mixed Hearing Loss می‌توانند ترکیبی از نشانه‌های کم‌شنوایی انتقالی و حسی‌عصبی باشند.
کاهش شدت صدا
فرد ممکن است احساس کند صداها نسبت به گذشته آرام‌تر شده‌اند و برای شنیدن مکالمه، تلویزیون یا تماس تلفنی به صدای بلندتری نیاز دارد.
کاهش وضوح گفتار
وجود مؤلفه حسی‌عصبی می‌تواند باعث شود مشکل فرد فقط «کم شدن بلندی صدا» نباشد و درک گفتار نیز، به‌ویژه در شرایط دشوار شنیداری، تحت تأثیر قرار گیرد.
به همین دلیل ممکن است فرد بگوید:
صدا را می‌شنوم، اما بعضی کلمات را متوجه نمی‌شوم.
احساس پری یا گرفتگی گوش
اگر مؤلفه انتقالی ناشی از بیماری گوش میانی یا اختلال عملکرد شیپور استاش باشد، ممکن است فرد احساس پری، فشار یا گرفتگی گوش داشته باشد.
البته این علائم اختصاصی Mixed Hearing Loss نیستند و برای تشخیص باید ارزیابی کامل انجام شود.
وزوز گوش
وزوز نیز می‌تواند همراه برخی علل حسی‌عصبی یا بیماری‌های گوش میانی دیده شود، اما وجود وزوز به‌تنهایی نشان‌دهنده Mixed Hearing Loss نیست.
Mixed Hearing Loss چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص کم‌شنوایی آمیخته تنها بر اساس علائم بیمار امکان‌پذیر نیست.
یکی از مهم‌ترین ابزارهای تشخیص، ادیومتری تون خالص است.
در یک کم‌شنوایی حسی‌عصبی، معمولاً آستانه‌های هدایت هوایی و استخوانی هر دو افزایش پیدا می‌کنند و فاصله قابل توجهی میان آن‌ها وجود ندارد.
اما در Mixed Hearing Loss، علاوه بر افزایش آستانه‌های استخوانی که نشان‌دهنده مؤلفه حسی‌عصبی است، بین هدایت هوایی و استخوانی نیز یک Air-Bone Gap (ABG) وجود دارد که مؤلفه انتقالی را نشان می‌دهد.
چه آزمایش‌هایی برای بررسی Mixed Hearing Loss انجام می‌شود؟
۱ . اتوسکوپی
بررسی مجرای گوش و پرده صماخ می‌تواند اطلاعات مهمی درباره جرم گوش، التهاب، وضعیت پرده و برخی مشکلات گوش میانی در اختیار پزشک قرار دهد.
۲ . ادیومتری تون خالص
اندازه‌گیری آستانه‌های Air Conduction و Bone Conduction یکی از اصلی‌ترین مراحل تعیین نوع افت شنوایی است.
۳. تمپانومتری
تمپانومتری برای بررسی عملکرد گوش میانی، وضعیت پرده صماخ و برخی اختلالات سیستم انتقالی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
۴ . آزمون‌های گفتاری
ارزیابی آستانه دریافت گفتار و توانایی تشخیص کلمات می‌تواند اطلاعات تکمیلی درباره عملکرد شنوایی و توانایی ارتباطی فرد ارائه دهد.
۵. آزمایش‌های تکمیلی
در صورت وجود یافته‌های خاص، پزشک ممکن است آزمایش‌های تکمیلی یا تصویربرداری را برای بررسی علت زمینه‌ای درخواست کند.
بنابراین، تشخیص نهایی باید بر اساس ترکیب یافته‌های ادیومتری، معاینه گوش، تمپانومتری، سابقه پزشکی و در صورت نیاز آزمایش‌های تکمیلی انجام شود.
آیا کم‌شنوایی آمیخته قابل درمان است؟
پاسخ به این سؤال به علت ایجاد افت شنوایی بستگی دارد.
در صورتی که مؤلفه انتقالی ناشی از یک علت قابل اصلاح باشد، درمان آن می‌تواند بخشی از افت شنوایی را کاهش دهد.
برای مثال:
- جرم گوش ممکن است با خارج کردن مناسب برطرف شود.
- برخی مشکلات گوش میانی ممکن است نیازمند درمان پزشکی باشند.
- برخی پارگی‌های پرده صماخ ممکن است بهبود پیدا کنند یا در موارد منتخب نیازمند ترمیم جراحی باشند.
- برخی مشکلات استخوانچه‌ای یا اتواسکلروز ممکن است در شرایط مناسب با جراحی مورد بررسی قرار گیرند.
اما حتی پس از اصلاح مؤلفه انتقالی، ممکن است مؤلفه حسی‌عصبی باقی بماند.
در چنین شرایطی، توانبخشی شنوایی اهمیت پیدا می‌کند.
نقش سمعک در مدیریت کم‌شنوایی آمیخته
سمعک نمی‌تواند علت فیزیکی کم‌شنوایی انتقالی را درمان کند.
اما در بیماری که پس از بررسی پزشکی همچنان دچار کم‌شنوایی قابل توجه است، یا درمان پزشکی و جراحی برای او مناسب نیست یا نتیجه کافی ایجاد نکرده است، سمعک می‌تواند یکی از گزینه‌های مهم توانبخشی شنوایی باشد.
انتخاب سمعک در Mixed Hearing Loss باید بر اساس عواملی مانند:
- میزان افت شنوایی
- آستانه‌های هدایت هوایی و استخوانی
- میزان مؤلفه حسی‌عصبی
- توانایی درک گفتار
- وضعیت گوش میانی
- نیازهای ارتباطی بیمار
- شرایط آناتومیک گوش
- سبک زندگی و محیط‌های شنیداری مورد نیاز فرد
انجام شود.
بنابراین نمی‌توان یک مدل، قدرت یا سطح فناوری خاص را برای تمام افراد مبتلا به Mixed Hearing Loss مناسب دانست.
فناوری سمعک‌های مدرن چه کمکی می‌کند؟
در بیمارانی که کاندید استفاده از سمعک هستند، فناوری‌های پردازش سیگنال می‌توانند نقش مهمی در مدیریت صدای دریافتی داشته باشند.
سمعک‌های مدرن می‌توانند از فناوری‌هایی مانند:
- پردازش دیجیتال سیگنال
- مدیریت فیدبک
- کاهش نویز
- پردازش جهت‌دار
- تقویت گفتار
- مدیریت خودکار محیط شنیداری
- و اتصال بی‌سیم
استفاده کنند.
هدف این فناوری‌ها، جبران اثر کم‌شنوایی و بهبود دسترسی فرد به گفتار و صداهای مهم است؛ نه درمان علت پاتولوژیک .
آیا هر فرد مبتلا به Mixed Hearing Loss به سمعک نیاز دارد؟
خیر.
این یکی از مهم‌ترین نکات در مدیریت کم‌شنوایی آمیخته است.
اگر بخش انتقالی افت شنوایی ناشی از یک علت قابل اصلاح باشد، ابتدا باید علت زمینه‌ای بررسی و در صورت امکان درمان شود.
از طرف دیگر، اگر مؤلفه حسی‌عصبی قابل توجه باشد، یا پس از درمان علت انتقالی همچنان افت شنوایی باقی بماند، استفاده از سمعک یا سایر راهکارهای توانبخشی ممکن است مطرح شود.
در برخی شرایط نیز، بسته به وضعیت گوش و شدت مؤلفه انتقالی، راهکارهای هدایت استخوانی یا سایر فناوری‌های کمک‌شنیداری می‌توانند مورد بررسی قرار گیرند. انتخاب این گزینه‌ها کاملاً وابسته به شرایط بالینی فرد است.
جمع‌بندی
Mixed Hearing Loss یا کم‌شنوایی آمیخته، ترکیبی از کم‌شنوایی انتقالی و حسی‌عصبی است.
در این وضعیت، علاوه بر وجود یک مؤلفه انتقالی که می‌تواند ناشی از مشکلات گوش خارجی یا میانی باشد، عملکرد گوش داخلی یا مسیر حسی‌عصبی نیز دچار افت شده است.
وجود Air-Bone Gap در کنار افزایش آستانه‌های هدایت استخوانی یکی از الگوهای مهم در تشخیص این نوع افت شنوایی است، اما تفسیر آن باید در کنار سایر یافته‌های بالینی و ادیولوژیک انجام شود.
درمان نیز یک نسخه ثابت ندارد. در برخی بیماران ابتدا باید علت انتقالی درمان شود؛ در برخی دیگر، پس از درمان یا در صورت غیرقابل اصلاح بودن علت، توانبخشی شنوایی با سمعک یا سایر راهکارها می‌تواند نقش مهمی داشته باشد.
در حیات مدیسا طب، رویکرد ما این است که فناوری را در خدمت تشخیص و نیاز واقعی بیمار قرار دهیم؛ زیرا انتخاب یک سمعک مناسب، پیش از آنکه به مدل یا سطح فناوری وابسته باشد، به شناخت دقیق الگوی کم‌شنوایی و نیازهای شنیداری فرد وابسته است.
