وزوز گوش (Tinnitus) تجربه‌ای از شنیدن صدا بدون وجود یک منبع صوتی خارجی است که می‌تواند در برخی افراد بر تمرکز، خواب، ارتباطات روزمره و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد. مدیریت وزوز معمولاً به یک روش واحد محدود نمی‌شود و بسته به وضعیت شنوایی، ویژگی‌های وزوز و نیازهای فرد، می‌تواند شامل آموزش و مشاوره، اصلاح کم‌شنوایی، مداخلات صوتی و سایر روش‌های توانبخشی باشد.
در افرادی که هم‌زمان دچار کم‌شنوایی و وزوز گوش هستند، سمعک می‌تواند علاوه بر بهبود دسترسی به صداهای محیط و گفتار، امکان استفاده از Tinnitus Masker را نیز فراهم کند.
یونیترون در نرم‌افزار TrueFit ابزار اختصاصی Tinnitus Masker را برای محصولات سازگار ارائه کرده است که به ادیولوژیست اجازه می‌دهد یک سیگنال نویزی را متناسب با نیاز بیمار تنظیم و در سمعک فعال کند. مستندات رسمی TrueFit، ابزار Tinnitus Masker را به‌عنوان یک مولد نویز برای تحریک سیستم شنوایی و استفاده در مدیریت وزوز معرفی می‌کنند.
Tinnitus Masker چگونه عمل می‌کند؟
Tinnitus Masker با تولید یک سیگنال صوتی کنترل‌شده، صدای خارجی دیگری را در اختیار سیستم شنوایی قرار می‌دهد. این سیگنال می‌تواند باعث شود وزوز برای بیمار کمتر برجسته یا کمتر قابل توجه باشد و در برخی رویکردهای صوت‌درمانی، به مدیریت ادراک وزوز کمک کند.
هدف از استفاده از Masker لزوماً «حذف کامل» وزوز نیست. در بسیاری از فیتینگ‌ها، تنظیم سطح نویز به شکلی انجام می‌شود که سیگنال برای بیمار قابل شنیدن و قابل تحمل باشد و بر اساس پاسخ فردی تنظیم شود.
بنابراین، Tinnitus Masker را بهتر است یک ابزار صوت‌درمانی قابل تنظیم بدانیم، نه یک درمان مستقل و قطعی برای علت وزوز.
تنظیم Tinnitus Masker در نرم‌افزار Unitron TrueFit
در محصولات سازگار، تنظیم این قابلیت از طریق محیط فیتینگ TrueFit انجام می‌شود.
مسیر اصلی تنظیم عبارت است از:
Fitting → Tuning → Tinnitus Masker
بخش Tinnitus Masker تنها زمانی در نرم‌افزار نمایش داده می‌شود که محصول مورد استفاده از این قابلیت پشتیبانی کند.
۱ . فعال‌سازی Tinnitus Masker
پس از اتصال سمعک و انجام مراحل فیتینگ، در بخش Tuning وارد قسمت Tinnitus Masker شوید.
گزینه Enable Tinnitus Masker برای فعال کردن مولد نویز استفاده می‌شود.
در مستندات TrueFit، ابزار Tinnitus Masker به‌صورت پیش‌فرض غیرفعال است و پس از فعال‌سازی، سطح اولیه نویز باید در محدوده‌ای ملایم اما قابل شنیدن قرار گیرد.
۲ . انتخاب استراتژی سیگنال نویز
TrueFit امکان انتخاب استراتژی شکل‌دهی نویز را در محصولات سازگار فراهم می‌کند:
Audiogram-based
در این حالت، شکل فرکانسی نویز بر اساس اطلاعات ادیومتریک بیمار در محاسبات Quick Fit تعیین می‌شود.
White Noise
نویز سفید دارای انرژی طیفی یکنواخت در واحد فرکانس است و معمولاً به شکل یک صدای هیس‌مانند درک می‌شود.
Pink Noise
نویز صورتی نسبت به نویز سفید توزیع انرژی متفاوتی دارد و انرژی آن با افزایش فرکانس کاهش می‌یابد.
طبق راهنمای رسمی TrueFit، انتخاب این استراتژی مستقیماً بر محاسبه شکل فرکانسی Tinnitus Masker در Quick Fit تأثیر می‌گذارد و پس از آن امکان Fine-tuning سیگنال در بخش Tinnitus Masker وجود دارد.
۳ . تنظیم سطح نویز؛ مهم‌ترین بخش فیتینگ
پس از انتخاب نوع سیگنال، نوبت به تعیین سطح خروجی Tinnitus Masker می‌رسد.
در این مرحله نباید صرفاً به‌دنبال بیشترین میزان پوشش وزوز بود. سطح نویز باید با توجه به آستانه شنوایی، تحمل بیمار، کیفیت صدای نویز و تجربه فرد از وزوز تنظیم شود.
TrueFit سطح محاسبه‌شده Tinnitus Masker را در نرم‌افزار نمایش می‌دهد و امکان مشاهده خروجی آن در مقایسه با تنظیمات خروجی سمعک وجود دارد.
همچنین نرم‌افزار برای سطوح بالای نویز، هشدارهای مربوط به مواجهه صوتی ارائه می‌کند. در مستندات TrueFit، در سطوح ۸۰ دسی‌بل [۸۰ dB(A)] و بالاتر هشدار احتیاطی نمایش داده می‌شود و سطح خروجی نیز با محدودیت‌های مربوط به مواجهه صوتی کنترل می‌شود.
این موضوع اهمیت تنظیم دقیق و عدم افزایش بی‌دلیل سطح Masker را نشان می‌دهد.
۴ . تنظیم فرکانسی Tinnitus Masker
یکی از نقاط قوت TrueFit این است که تنظیم Tinnitus Masker صرفاً به یک کنترل کلی شدت محدود نمی‌شود.
ادیولوژیست می‌تواند با انتخاب نواحی فرکانسی مختلف، خروجی نویز را در باندهای مشخص تغییر دهد. همچنین میزان تغییرات را می‌توان در گام‌های مشخص تنظیم کرد.
این قابلیت امکان شخصی‌سازی بیشتر سیگنال را بر اساس تجربه بیمار از وزوز فراهم می‌کند.
بنابراین، فیتینگ Tinnitus Masker بهتر است یک فرآیند Patient-specific در نظر گرفته شود، نه یک تنظیم یکسان برای تمام کاربران.
۵. کنترل سطح نویز توسط خود بیمار
یکی از قابلیت‌های کاربردی TrueFit، گزینه:
Use client control to adjust noise level
است.
با فعال کردن این گزینه، ادیولوژیست می‌تواند امکان تنظیم سطح نویز را از طریق کنترل‌های موجود روی سمعک یا کنترل از راه دور برای بیمار فراهم کند. یونیترون این قابلیت را به‌عنوان بخشی از تنظیمات Tinnitus Masker در TrueFit مستند کرده است.
این موضوع می‌تواند به بیمار اجازه دهد سطح سیگنال را متناسب با شرایط مختلف روزمره تنظیم کند؛ البته محدوده و روش کنترل به محصول، برنامه و پیکربندی سمعک بستگی دارد.
۶ . انتخاب برنامه مناسب برای Tinnitus Masker
Tinnitus Masker می‌تواند در برنامه‌های انتخاب‌شده سمعک فعال شود. در محیط TrueFit می‌توان مشخص کرد که این قابلیت برای کدام برنامه مورد استفاده قرار گیرد. یونیترون همچنین امکان تعیین این موضوع را فراهم می‌کند که Masker به‌صورت دوگوشی یا تک‌گوشی و در برنامه موردنظر فعال باشد؛ البته این امکانات به محصول و پیکربندی فیتینگ وابسته هستند.
این قابلیت به ادیولوژیست اجازه می‌دهد استفاده از سیگنال درمانی را با شرایط شنیداری و نیازهای روزمره بیمار هماهنگ کند.
نقش اپلیکیشن Remote Plus در مدیریت Tinnitus Masker
در سمعک‌های سازگار، امکان استفاده از اپلیکیشن موبایل Remote Plus برای کنترل برخی تنظیمات سمعک وجود دارد.
در صورتی که گزینه کنترل بیمار برای Tinnitus Masker در TrueFit فعال شده باشد، کاربر می‌تواند سطح نویز را از طریق این برنامه / کنترل‌های در دسترس تنظیم کند.
آیا Tinnitus Masker به‌تنهایی درمان وزوز است؟
خیر.
Tinnitus Masker باید به‌عنوان یکی از ابزارهای مدیریت وزوز در نظر گرفته شود، نه درمانی که علت زمینه‌ای تمام انواع وزوز را برطرف کند.
وزوز می‌تواند با عوامل مختلفی از جمله کم‌شنوایی، مواجهه صوتی، برخی بیماری‌های گوش و عوامل دیگر مرتبط باشد. بنابراین پیش از انتخاب یک روش صوت‌درمانی، ارزیابی دقیق بیمار اهمیت دارد.
در بیمار مبتلا به کم‌شنوایی، ابتدا باید وضعیت شنوایی و نیاز به تقویت بررسی شود. سپس در صورت مناسب بودن شرایط، می‌توان درباره استفاده از Tinnitus Masker یا سایر روش‌های صوت‌درمانی تصمیم گرفت.
چرا مشاوره (Counseling) در مدیریت وزوز اهمیت دارد؟
فیتینگ Tinnitus Masker تنها بخشی از فرآیند مدیریت وزوز است.
مشاوره می‌تواند به بیمار کمک کند ماهیت وزوز، نقش توجه و عوامل تشدیدکننده آن را بهتر بشناسد و انتظارات واقع‌بینانه‌ای از سمعک و Tinnitus Masker داشته باشد.
به همین دلیل، استفاده از Masker نباید صرفاً به فعال کردن یک گزینه در نرم‌افزار TrueFit محدود شود.
نکات مهم برای ادیولوژیست‌ها
در زمان تنظیم Tinnitus Masker بهتر است چند نکته در نظر گرفته شود:
• ابتدا وضعیت شنوایی و ویژگی‌های وزوز بیمار ارزیابی شود.
• از فعال‌سازی خودکار و یکسان Masker برای همه بیماران پرهیز شود.
• سطح نویز در محدوده‌ای قابل تحمل و متناسب با بیمار تنظیم شود.
• در صورت نیاز، شکل فرکانسی سیگنال در TrueFit Fine-tune شود.
• امکان کنترل سطح نویز توسط بیمار تنها در صورت مناسب بودن شرایط فعال شود.
• سازگاری مدل سمعک با Tinnitus Masker بررسی شود.
• سطح خروجی نویز و هشدارهای مربوط به مواجهه صوتی در TrueFit مورد توجه قرار گیرد.
• نتیجه فیتینگ در جلسات پیگیری (Follow-up) بررسی و در صورت نیاز اصلاح شود.
جمع‌بندی
Tinnitus Masker در سمعک‌های یونیترون یک مولد نویز قابل تنظیم است که از طریق TrueFit می‌تواند برای مدیریت وزوز گوش مورد استفاده قرار گیرد.
مزیت اصلی این قابلیت برای ادیولوژیست، امکان شخصی‌سازی سیگنال صوتی است؛ از انتخاب استراتژی Audiogram-based، White Noise یا Pink Noise گرفته تا تنظیم سطح خروجی و اصلاح فرکانسی آن در بخش Tuning .
همچنین می‌توان امکان کنترل سطح نویز توسط بیمار را از طریق کنترل‌های سمعک یا اپلیکیشن Remote Plus فراهم کرد.
با این حال، Tinnitus Masker یک ابزار مدیریت وزوز است، نه یک درمان مستقل برای تمام انواع وزوز. بهتریننتیجه زمانی حاصل می‌شود که این قابلیت در کنار ارزیابی دقیق شنوایی، انتخاب مناسب سمعک، مشاوره و پیگیری بالینی مورد استفاده قرار گیرد.
