هماتوم لاله گوش (Auricular Hematoma) یکی از آسیب‌های نسبتاً شایع لاله گوش است که معمولاً در اثر ضربه مستقیم به گوش ایجاد می‌شود. این وضعیت به‌ویژه در افرادی که در ورزش‌هایی مانند کشتی، بوکس، راگبی و هنرهای رزمی فعالیت می‌کنند، بیشتر دیده می‌شود.
اگر هماتوم لاله گوش به‌موقع تشخیص داده و درمان نشود، تجمع خون می‌تواند خون‌رسانی به غضروف گوش را مختل کند و در ادامه باعث تشکیل بافت فیبروغضروفی و تغییر شکل دائمی لاله گوش شود؛ تغییری که معمولاً با عنوان گوش گل‌کلمی (Cauliflower Ear) یا گوش کشتی‌گیران (Wrestler’s Ear) شناخته می‌شود.
بنابراین، هماتوم لاله گوش صرفاً یک کبودی ساده نیست و در صورت ایجاد تورم پس از ضربه، ارزیابی پزشکی سریع اهمیت دارد.
هماتوم لاله گوش چیست؟
لاله گوش از غضروف الاستیک تشکیل شده است که توسط لایه‌ای از بافت همبند و عروقی به نام پریکندریوم (Perichondrium) پوشیده می‌شود. پریکندریوم نقش مهمی در تأمین مواد مغذی و خون‌رسانی به غضروف لاله گوش دارد.
در اثر ضربه، ممکن است عروق موجود در این ناحیه آسیب ببینند و خون بین پریکندریوم و غضروف تجمع پیدا کند. این تجمع خون، هماتوم لاله گوش نامیده می‌شود. در برخی موارد، تجمع خون ممکن است در خود غضروف نیز ایجاد شود.
هماتوم معمولاً به‌صورت تورمی موضعی، دردناک و گاهی نرم یا نوسان‌دار در بخش‌هایی از لاله گوش ظاهر می‌شود.
تفاوت هماتوم لاله گوش و گوش گل‌کلمی چیست؟
این دو اصطلاح گاهی به‌جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما از نظر پزشکی یکسان نیستند.
هماتوم لاله گوش یک آسیب حاد است که در آن، خون پس از ضربه در بافت‌های لاله گوش تجمع پیدا می‌کند.
در مقابل، گوش گل‌کلمی تغییر شکل مزمن لاله گوش است که می‌تواند در نتیجه هماتوم درمان‌نشده، تخلیه ناکافی یا عود مکرر هماتوم ایجاد شود. اختلال در خون‌رسانی غضروف، التهاب و تشکیل بافت فیبروغضروفی جدید می‌تواند در نهایت باعث ضخیم‌شدن، سفت‌شدن و نامنظم‌شدن شکل طبیعی گوش شود.
البته همه موارد هماتوم لاله گوش الزاماً به گوش گل‌کلمی منجر نمی‌شوند و درمان سریع و مناسب می‌تواند خطر بروز این عارضه را کاهش دهد.
چه عواملی باعث هماتوم لاله گوش می‌شوند؟
از عوامل شایع می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کشتی و سایر ورزش‌های رزمی
- بوکس
- راگبی و برخی ورزش‌های برخوردی
- ضربه مستقیم به گوش
- زمین‌خوردن یا برخورد با اجسام سخت
- برخی آسیب‌های ناشی از تصادفات
- آسیب‌های مرتبط با پیرسینگ لاله گوش
اگرچه ضربه شایع‌ترین علت است، هماتوم لاله گوش در برخی افراد ممکن است بدون یک آسیب واضح نیز ایجاد شود. برای مثال، مصرف داروهای ضدانعقاد یا برخی بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند احتمال خونریزی و تجمع خون را افزایش دهد.
علائم هماتوم لاله گوش چیست؟
علائم بسته به شدت و محل آسیب متفاوت هستند، اما موارد زیر از شایع‌ترین نشانه‌ها به شمار می‌روند:
۱. تورم موضعی لاله گوش
مهم‌ترین علامت، ایجاد تورم در بخشی از لاله گوش پس از ضربه است. این تورم ممکن است در قسمت‌های مختلف لاله گوش ایجاد شود.
۲. درد و حساسیت
ناحیه آسیب‌دیده معمولاً هنگام لمس دردناک یا حساس است.
۳. تغییر رنگ پوست
ممکن است پوست لاله گوش قرمز، کبود یا متمایل به بنفش شود.
۴. تغییر شکل لاله گوش
در موارد قابل‌توجه، فرم طبیعی لاله گوش ممکن است به دلیل تجمع خون تغییر کند.
۵. احساس فشار یا پری
برخی افراد احساس فشار یا پری در گوش آسیب‌دیده را گزارش می‌کنند و در مواردی ممکن است تغییر شنوایی نیز وجود داشته باشد. در صورت بروز کاهش شنوایی، ارزیابی شنوایی و بررسی آسیب‌های همراه اهمیت دارد.
چرا هماتوم لاله گوش می‌تواند خطرناک باشد؟
غضروف لاله گوش برخلاف بسیاری از بافت‌های بدن، عروق خونی مستقیمی در داخل خود ندارد و تغذیه آن تا حد زیادی از طریق پریکندریوم انجام می‌شود.
وقتی خون بین غضروف و پریکندریوم تجمع پیدا می‌کند، این ارتباط طبیعی مختل می‌شود. افزایش فشار و جداشدن پریکندریوم می‌تواند خون‌رسانی به غضروف را کاهش دهد و در موارد شدید به آسیب یا نکروز غضروف منجر شود.
در ادامه، التهاب و تشکیل بافت فیبروغضروفی جدید می‌تواند ساختار طبیعی لاله گوش را تغییر دهد و ظاهر مشخص گوش گل‌کلمی ایجاد شود.
به همین دلیل، درمان هماتوم لاله گوش صرفاً با هدف کاهش درد یا تورم انجام نمی‌شود؛ بلکه حفظ سلامت غضروف و پیشگیری از تغییر شکل دائمی گوش نیز اهمیت دارد.
گوش گل‌کلمی چگونه ایجاد می‌شود؟
گوش گل‌کلمی معمولاً نتیجه یک فرایند تدریجی است.
پس از ضربه، ممکن است هماتوم بین پریکندریوم و غضروف ایجاد شود. اگر این تجمع خون تخلیه نشود یا پس از تخلیه دوباره ایجاد شود، تماس طبیعی پریکندریوم با سطح غضروف مختل می‌شود.
اختلال در خون‌رسانی و التهاب ایجادشده می‌تواند زمینه آسیب غضروف و تشکیل بافت فیبروغضروفی جدید را فراهم کند. این بافت به‌تدریج باعث ضخیم‌شدن و تغییر شکل لاله گوش می‌شود.
نتیجه می‌تواند ظاهری ضخیم، سفت و نامنظم باشد که به سطح گل‌کلم شباهت دارد؛ به همین دلیل اصطلاح «گوش گل‌کلمی» برای این وضعیت به کار می‌رود.
تشخیص هماتوم لاله گوش چگونه انجام می‌شود؟
تشخیص در بیشتر موارد بر اساس شرح حال و معاینه بالینی انجام می‌شود.
پزشک معمولاً درباره زمان و نحوه وقوع ضربه، میزان درد و تورم، سابقه هماتوم قبلی، مصرف داروهای ضدانعقاد یا داروهای مؤثر بر انعقاد خون، وجود تب یا ترشح، تغییرات شنوایی و علائم مربوط به آسیب‌های همراه سؤال می‌کند.
در معاینه، شکل و تقارن لاله گوش، وجود تورم، تغییر رنگ، حساسیت و قوام توده بررسی می‌شود. همچنین ممکن است مجرای گوش و پرده گوش برای بررسی آسیب‌های همراه معاینه شوند.
در مواردی که تشخیص واضح نباشد، سونوگرافی می‌تواند به شناسایی تجمع مایع کمک کند. در صورت شک به آسیب‌های جدی‌تر، مانند شکستگی استخوان‌های جمجمه، ممکن است استفاده از روش‌های تصویربرداری دیگری مانند CT ضرورت پیدا کند.
درمان هماتوم لاله گوش چگونه است؟
هدف اصلی درمان، تخلیه مناسب خون تجمع‌یافته و جلوگیری از تجمع مجدد آن است. انتخاب روش درمان به عواملی مانند زمان سپری‌شده از آسیب، اندازه و محل هماتوم و شرایط فرد بستگی دارد.
منابع بالینی روش‌های مختلفی را برای تخلیه هماتوم مطرح کرده‌اند و درباره جزئیات انتخاب تکنیک، تفاوت‌هایی میان منابع وجود دارد. بااین‌حال، تخلیه مناسب هماتوم و اعمال فشار پس از آن از اصول مهم درمان محسوب می‌شوند.
تخلیه با سوزن
در برخی منابع، آسپیراسیون با سوزن برای هماتوم‌های کوچک و بسیار تازه مطرح شده است؛ بااین‌حال، احتمال تجمع مجدد خون یکی از محدودیت‌های این روش است. برخی منابع و دستورالعمل‌های بالینی، در شرایط مشخص، تخلیه از طریق برش و درناژ را ترجیح می‌دهند.
بنابراین، انتخاب روش مناسب باید توسط پزشک و بر اساس زمان ایجاد هماتوم و شرایط بالینی فرد انجام شود.
برش و تخلیه (Incision and Drainage)
در هماتوم‌های بزرگ‌تر، قدیمی‌تر یا مواردی که احتمال لخته‌شدن خون وجود دارد، ممکن است پزشک از روش برش و تخلیه استفاده کند.
در این روش، خون و لخته تخلیه می‌شوند و فضای ایجادشده به‌گونه‌ای مدیریت می‌شود که پریکندریوم دوباره با غضروف تماس پیدا کند.
اعمال فشار پس از تخلیه
یکی از مهم‌ترین بخش‌های درمان، جلوگیری از تجمع مجدد خون است.
پس از تخلیه هماتوم، معمولاً از پانسمان فشاری یا سایر روش‌های مناسب فشرده‌سازی استفاده می‌شود تا فضای ایجادشده بین پریکندریوم و غضروف کاهش یابد و احتمال عود هماتوم کمتر شود. مدت استفاده از پانسمان به روش درمان و نظر پزشک بستگی دارد و در بسیاری از منابع، حدود ۵ تا ۷ روز برای حفظ فشار مطرح شده است.
این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تخلیه هماتوم بدون کنترل مناسب تجمع مجدد خون می‌تواند باعث شکست درمان و افزایش خطر تغییر شکل گوش شود.
آیا می‌توان هماتوم لاله گوش را در خانه تخلیه کرد؟
خیر.
تلاش برای سوراخ‌کردن یا تخلیه هماتوم در منزل می‌تواند خطر عفونت، آسیب بیشتر به غضروف، خونریزی و عود هماتوم را افزایش دهد.
همچنین تخلیه خون به‌تنهایی کافی نیست؛ پس از تخلیه باید اقدامات لازم برای جلوگیری از تجمع مجدد خون انجام شود.
به همین دلیل، در صورت ایجاد تورم دردناک لاله گوش پس از ضربه، مراجعه به پزشک برای ارزیابی و انتخاب روش درمان مناسب توصیه می‌شود.
اگر هماتوم درمان نشود چه اتفاقی می‌افتد؟
تأخیر در درمان می‌تواند احتمال بروز عوارض مختلف را افزایش دهد، از جمله:
- گوش گل‌کلمی و تغییر شکل دائمی لاله گوش
- آسیب یا نکروز غضروف
- عفونت و پریکندریت
- تشکیل بافت فیبروغضروفی و ضخیم‌شدن لاله گوش
- عود هماتوم
- باریک‌شدن مجرای گوش در موارد شدید
- دشوارشدن استفاده از برخی وسایل داخل یا روی گوش
تغییر شکل لاله گوش علاوه بر جنبه ظاهری، در برخی موارد می‌تواند استفاده از محافظ گوش، هدفون یا تجهیزات قرارگرفته روی گوش را دشوار کند.
آیا گوش گل‌کلمی قابل درمان است؟
اگر تغییر شکل دائمی ایجاد شده باشد، درمان آن با درمان هماتوم حاد متفاوت است.
در موارد مزمن، بسته به میزان تغییر شکل، ممکن است از روش‌های جراحی برای برداشتن بافت فیبروغضروفی اضافی و بازسازی فرم لاله گوش استفاده شود.
به همین دلیل، پیشگیری از ایجاد تغییر شکل دائمی، به‌مراتب ساده‌تر از اصلاح گوش گل‌کلمی تثبیت‌شده است.
چگونه می‌توان از هماتوم لاله گوش پیشگیری کرد؟
افرادی که در ورزش‌های تماسی یا رزمی فعالیت می‌کنند، بیشتر در معرض این آسیب قرار دارند. استفاده از محافظ مناسب گوش و تجهیزات حفاظتی استاندارد می‌تواند احتمال آسیب به لاله گوش را کاهش دهد.
همچنین پس از هر ضربه قابل‌توجه به گوش، بررسی لاله گوش و توجه به ایجاد تورم، درد یا تغییر شکل اهمیت دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
پس از واردشدن ضربه قابل‌توجه به لاله گوش، در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود:
- تورم موضعی یا برجسته‌شدن بخشی از لاله گوش
- درد و حساسیت قابل‌توجه
- تغییر رنگ شدید یا کبودی
- تغییر شکل لاله گوش
- احساس پری یا فشار در گوش
- کاهش شنوایی
- خونریزی یا ترشح از گوش
- تب یا افزایش قرمزی و گرمی گوش
- تکرار تورم پس از تخلیه قبلی
همچنین اگر ضربه شدید بوده و با کاهش سطح هوشیاری، سردرد شدید، سرگیجه قابل‌توجه یا سایر علائم عصبی همراه باشد، بررسی فوری آسیب‌های احتمالی همراه اهمیت دارد.
جمع‌بندی
هماتوم لاله گوش، تجمع خون در بافت‌های لاله گوش است که معمولاً در اثر ضربه ایجاد می‌شود. این آسیب در ورزش‌های تماسی و رزمی شیوع بیشتری دارد، اما می‌تواند در شرایط دیگری نیز رخ دهد.
اهمیت هماتوم لاله گوش در این است که در صورت درمان‌نشدن یا عود مکرر، ممکن است خون‌رسانی غضروف مختل شود و در ادامه، با ایجاد تغییرات بافتی، تغییر شکل دائمی موسوم به گوش گل‌کلمی شکل بگیرد.
تشخیص معمولاً بر اساس معاینه بالینی انجام می‌شود و درمان، بسته به زمان، اندازه و شرایط هماتوم، ممکن است شامل تخلیه مناسب و سپس اعمال فشار برای جلوگیری از تجمع مجدد باشد.
استفاده از محافظ مناسب گوش هنگام انجام ورزش‌های تماسی و مراجعه سریع برای ارزیابی تورم ایجادشده پس از ضربه، از اقدامات مهم برای کاهش خطر ایجاد گوش گل‌کلمی هستند.
منابع
- Hohman MH, Jamal Z, Krogmann RJ, King KC. Auricular Hematoma. StatPearls Publishing; updated May 1, 2024. National Center for Biotechnology Information (NCBI).
- Long B, Mason J, Bridwell RE, Gottlieb M. Managing Auricular Hematoma: An Emergency Medicine Narrative Review. The Journal of Emergency Medicine. 2025. DOI: 10.1016/j.jemermed.2024.08.021.
- Greywoode JD, Pribitkin EA, Krein H. Management of auricular hematoma and the cauliflower ear. Facial Plastic Surgery. 2010;26(6):451–455. DOI: 10.1055/s-0030-1267719.
- Patel BC, Hohman MH, Hutchison J, Hatcher JD. Cauliflower Ear. StatPearls Publishing; updated May 1, 2024. NCBI Bookshelf.
- External Ear Trauma. Merck Manual Professional Edition. بخش Subperichondrial Hematoma (Cauliflower Ear).
- How To Drain an Auricular Hematoma. Merck Manual Professional Edition. Reviewed May 2025.
- Prevention and Surgical Management of Auricular Hematoma and Cauliflower Ear. Aesthetic Plastic Surgery. 2026. PMID: 41507497; DOI: 10.1007/s00266-025-05589-y.
